مرتضی کفاش زاده متولد سال 1337- اصفهان کار ساخت سنتور را با پیشنهاد و تشویق زنده یاد سیروس ساغری و تحت نظارت ایشان در حالی که 15 سال سابقه کار مشبک و معرق روی چوب دارد آغاز می کند. و هم اکنون که حدود 20 سال از آن تاریخ می گذرد موفق به ساخت سنتورهایی در خور توجه، با صدا و طنینی دلنشین شده است.

از سازهای ساخته شده توسط ایشان می توان به انواع سنتور می کوک 9 خرک ، دو کوک ، سی کوک ، لا کوک و سل کوک 9-10-11و 12 خرک اشاره کرد که البته در حال حاضر مگر بنا به سفارشهای خاص فقط به ساخت سنتور سل کوک 9 خرک می پردازد.  ( برای مطالعه ادامه مطلب روی لینک پائین کلیک کنید )

اکنون به ارائه‌ی توضیحاتی از زبان خود ایشان می پردازیم:

ساز سنتور از سی قطعه چوب و تعدادی مفتول فلزی ساخته می شود که این قطعات شامل 2 قطعه چوب ذوزنقه ای شکل به عنوان صفحات زیر و رو ، 4 قطعه چوب به عنوان کلاف سنتور ، 4 قطعه پل یا ستون که در داخل سنتور قرار می گیرد و 2 قطعه چوب شیطانک یا هدایت کننده‌ی سیم از طرف سیم گیر به طرف گوشیها که این 12 قطعه چوبهای ثابت بکار رفته در ساز سنتور می باشند و 18 قطعه‌ی دیگر همان خرکهای سنتور هستند که قابلیت حرکت و جابجایی روی صفحه را دارند.

Sonority یا صدادهی سنتور نیز بستگی به ابعاد دقیقی دارد که در مورد طول سیمها از خرک می تا خرک فا به ترتیب رعایت می‌شود همچنین محل قرار گرفتن پلها در داخل ساز در امر صدادهی و طنین آن بسیار حائز اهمیت است.

در سنتور سل کوک 9 خرک ابعاد 90Cm و 36Cm به ترتیب برای قاعده بزرگ و کوچک در شکل ذوزنقه‌ی صفحات و همچنین 27Cm جهت انداره ارتفاع وارد بر قاعده‌ی بزرگ یا عرض ساز رعایت می شود و این ابعاد برای سنتور لا کوک بصورت 82 در 32 با طول ارتفاع  25Cm متغییر است.

 با این ابعاد و محاسبه مکان دقیق سوراخ زنی جهت گوشی ها و سیم گیرها طول سیم فا پشت خرک با فای سفید خرک نهم به یک اندازه در می آید و سبب یکصدا شدن آندو با کوک صحیح می شود.

از دیگر مسائل مهم در ساخت سنتور انتخاب چوب آن می باشد که از چوبهای کهنه با درصد رطوبت خاص (بسیارکم) استفاده می شود همچنین می بایست از برخی چوبها حتما بعنوان صفحه رو و از برخی دیگر بعنوان صفحه زیر استفاده شود که این امر با شناخت چوب و از همه مهمتر تجربه در امر ساز سازی حاصل می شود.

در مورد چسب استفاده شده در ساز، سریشوم از چسبهای قدیمی و عالی برای اینکار می باشد که اگر خوب عمل آید و همچنین در کار با آن سرعتی عمل شود به این سادگی باز نمی شود ولی به نظر اینجانب اگر از دو نوع چسب جهت چسباندن استفاده شود برای مناطق مختلف آب و هوایی بسیار موثر می افتد و آن استفاده از سریشوم و چسب سفید مخصوص بطور توئم در کلاف است بطوریکه نصف کلاف (در مقطع عرضی ) سریشوم و نصف دیگر از چسب سفید باشد. نکته مهم در این مقوله جلوگیری از مخلوط شدن این دو نوع چسب می باشد.

چند نکته برای برطرف کردن برخی ایرادهای معمول در ساز سنتور :

1-       پاره شدن سیم خصوصا سیم زرد در سنتور به نوع ، جنس و قطر سیم و همچنین شیاری که روی چوب شیطانک زده می شود مرتبط است.

2-       گز زدن سیم مربوط به مفتول روی خرک ، شیار روی خرک و هماهنگ نبودن کف خرک با روی صفحه سنتور می باشد.

3-     هم کوک نشدن سیم سفید با سیم پشت خرک با رعایت فاصله چهار عدد سیم بطور یکدست و یک اندازه از همدیگر و همچنین با جابجا کردن مسیر سیم روی چوب شیطانک برطرف می‌شود.

4-        تعویض سیمهای سنتور حتما باید یک به یک باشد نه به یکباره.

5-     برای جلوگیری از ترک برداشتن بالای گوشیها روی چوب باید با مته خزینه، mm1 اول سوراخ گوشی را بعد از سوراخ کاری و کونیک کردن داخل چوب خزینه کرد تا انتهای گوشی راحت کار کند.

در مورد قرار دادن پل رگلاژ در داخل سنتور چون بعد از سیم کشی و کوک، فشار زیادی به صفحه رو و زیر وارد می شود اینجانب توسط وسیله ای که خود طراحی و ساخته ام تمام فشار صفحه رو را بلند کرده و می توانم پلها را در داخل ساز جابجا کنم که این وسیله خود تست کننده جای پلها نیز می‌باشد همچنین برای تنظیم مکان پلها می توان یک عدد پل در وسط ساز قرار داده و بعد از سیم کشی و کوک پایین بقیه پلها را در جای خود تنظیم نمود.

در آخر لازم به ذکر است مرتضی کفاش زاده تحقیق ، علم سازشناسی ، چوب شناسی ، فن نجاری ، رنگ کاری و همچنین تسلط بر نوازندگی ساز را از جمله عوامل مهم در امر ساختن هر سازی می داند.