| تبليغات | X |
نقد و بررسی دایره المعارف سازهای ایران * (جلد اول و دوم ، اثر محمدرضا درویشی)
با حضور مولف و
استاد محسن حجاریان (دکترای اتنوموزیکولوژی از دانشگاه مریلند)
دکتر ناصر فکوهی
دکتر فرزان سجودی
دکتر حمیدرضا اردلان
زمان : یکشنبه ، ۴ تیرماه ساعت ۱۶.۳۰
مکان : خ-طالقانی ، بعد از سپهبد قرنی ، خ-موسوی ، خانه هنرمندان ، تالار ناصری
(کتاب دایره المعارف سازهای ایرانی اثر محمدرضا درویشی ، حاصل بیست سال تلاش و تحقیقات این مولف و آهنگساز معاصر می باشد که جوایز جهانی معتبری همچون کتاب سال اتنوموزیکولوژی جهان را به ارمغان آورده است و تا کنون دو جلد از آن به چاپ رسیده است)
اکنون به نظریه شوپنهاور در مورد هنرها ، می پردازیم:
شوپنهاور متوجه بود که هنرها تنها تقلید محض واقعیت خارجی نیستند و اگر برخی آثار هنری چنین بودند در حقیقت در برابر رسالت عالی خود کاذب می نمودند. به نظر او وظیفه هنرها توصیف موارد خاصی از واقعیت نیست بلکه نشان دادن امور مطلق و کلی ای است که در پشت این موارد خاص و جزئی قرار دارند . به عنوان مثال یک نقاشی زنی خاص و فرزندش را به عنوان شمایل حضرت مریم و عیسی مسیح نشان می دهد اما برای اینکه این تصویر به مثابه هنری والا تلقی شود باید نشان دهنده چیزی از جوهر عشق مادری باشد . تابلوهای نقاشی بسیاری از حضرت مریم و کودک وجود دارد اما تنها هنرمندان بزرگ تصویری می آفرینند که به نظر می رسد عامل ملکوتی موجود در عطوفت مادرانه را ترسیم می کنند. به عبارتی آنچه در یک پرده نقاشی عالی مطرح است ایده یا تصوری است که تنها در یک مورد به خصوص (در اینجا عشق مادرانه) تجلی می یابد و این مورد خاص را تعالی می بخشد و از حد صرفا بازنمود آن فراتر می رود.
کلمه تصور یا ایده در جمله آخر حائز اهمیت است زیرا شوپنهاور معتقد بود که ایده ها الگوهای ازلی ای هستند که در قلمرو ذاتها یا هستی های حقیقی وجود دارند که آدمیان تنها هنگامی که خود را از توجه به جزئیات ، در اینجا و اکنون (مکان و زمان) فارغ سازند وارد آن قلمرو می شوند. شوپنهاور در باب ایده ها می گفت که آنها در بیرون زمان قرار دارند و در نتیجه ابدی هستند.
هر چند در نگاه اول ممکن است فرد ایده را با مفهوم یکسان بپندارد ولی شوپنهاور این امر را رد می کند . به نظر او مفاهیم سازه های مغزی اند حال آنکه ایده ها مقدم بر فکر بشری هستند . در حقیقت درک مغزی ما از ایده ها مفهوم را می سازند لذا مفاهیم را راهی به قلمرو ذاتها نیست.
از نظر شوپنهاور مفاهیم اساسا تفکراتی انتزاعی و تا اندازه ای بی جان هستند. هنرمندانی که پیش از شروع یک کار تمام جزئیات آن را برنامه ریزی می کنند تنها از اندیشه مفهومی سود می جویند و در نتیجه آثار سست و ملال آوری به وجود می آورند زیرا خود را از منابع عمیقتر الهام یعنی ایده ها محروم می کنند . شوپنهاور بر این باور بود که وظیفه هنر تجلی ایده هاست. او در یکی از کتابهایش می نویسد:
ایده های ازلی دریافته از تامل ناب هستند و مایه اساسی و ابدی تمام پدیده های جهان را بازگو می کنند. این ایده ها متناسب با ماده ای که واسطه بازگویی آنها هستند ، جامه نقاشی ، شعر، مجسمه سازی یا موسیقی می پوشند . تنها سرچشمه هنر معرفت بر ایده هاست و تنها هدف آن انتقال این معرفت است.
در مبحث موسیقی شوپنهاور صریحا موسیقی تقلیدی از جمله "خلقت" اثر هایدن یا " اندر شنیدن نخستین فاخته در بهار" متعلق به دلیوس را که صرفا سعی دارند اصوات موجود در طبیعت را تقلید نمایند، به علت اصیل نبودن رد می کند زیرا از نظر او اینگونه موسیقی دیگر قادر به تحقق وظیفه اصلی خود که همان بیان ذات درونی پدیده ها است ، نمی باشد . به عبارتی شوپنهاور موسیقی ای را اصیل می دانست که در ورای خود بیانگر ایده ای باشد.
ادامه دارد
*دشتی*
۱-پیش درآمد از اینجا دانلود کنید
۲-تصنیف از اینجا دانلود کنید
۳-گروه نوازی از اینجا دانلود کنید
۴-تصنیف از اینجا دانلود کنید
۵-چهار مضراب از اینجا دانلود کنید
۶-تصنیف از اینجا دانلود کنید
۷-آواز به همراه کمانچه و عود از اینجا دانلود کنید
۸-آواز به همراه نی از اینجا دانلود کنید
۹-تصنیف از اینجا دانلود کنید
۱۰-رنگ از اینجا دانلود کنید
با تشکر امید
لازم بذکراست این مطلب مربوط به هفته چهارم مهر ماه۱۳۸۴ می باشد.
******************************************
فردا بزرگان موسيقي در مراسم آواي دوست
در اولين مراسم " آواي دوست" نكوداشت استاد فرامز پايور و يادمان استاد" ابوالحسن خان صبا "كه به همت موسسه نغمه شهر وابسته به معاونت هنري سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران برگزار مي شود بزرگان و پيشكسوتان عرصه موسيقي كشور حضور خواهند داشت.
به نقل از روابط عمومي معاونت هنري سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران در اين ايين كه در فرهنگسراي هنر برگزار مي شود استاد" محمد اسماعيلي" و" سعيد ثابت" به اجراي دو نوازي تنبك و سنتور واستاد" نادر سينكي" به تك نوازي سنتور مي پردازند.
همچنين اين گزارش مي افزايد :در نخستين آيين" آواي دوست "،" هوشنگ ظريف" و" حسين دهلوي" سخنراني خواهند كرد.
البته بنده هفته قبل در روزنامه همشهری نام رضا شفیعیان را نیز در بین نوازندگان مشاهده کردم
شوپنهاور نه تنها از آن رو که به طور کلی توجه زیادی به هنرها مبذول داشته است بلکه چون در میان هنرها به موسیقی جایگاه خاصی نیز بخشیده در میان فلاسفه استثنایی است.لذا سزاوار است که نظرات وی در باب موسیقی با جزئیات بیشتری مورد بررسی قرار بگیرد. مالر (آهنگساز بنام اتریشی) به گفته همسرش می اندیشید که تفسیر شوپنهاور در باب موسیقی عمیق ترین شرحی است که تاکنون نوشته شده.
برای فهم آن چه شوپنهاور در باب موسیقی می گفت بررسی نکات عمده برخی از نظرات فلسفی وی به طور مختصر ضرورت دارد:
شوپنهاور به پیروی از کانت می اندیشید که انسانها به گونه ای از پیش برنامه ریزی شده اند که ناچار اشیا جهان بیرونی را به صورت موجود در زمان و مکان و تحت سیطره روابط علی درک می کنند. ما مجبور به تجربه جهان به این طریق هستیم و نمی توانیم فراتر از این قالبها جهان را درک کنیم بنابراین به علت وجود این قالبها و یا به عبارتی چون طرق تجربه جهان برخاسته از ساختار دستگاه ادراکی انسان و مغز اوست شیوه مشاهده اشیا و روابط میان آنها توسط انسان ممکن است با وضع واقعی آنها مطابقت نداشته باشد.
ما همه می دانیم که اصواتی وجود دارند که گوش ما قادر به شنیدن آنها نیست و رنگهایی موجودند که با چشم دیده نمی شوند ولی توسط سایر گونه ها و یا ابزارهای خاص قابل درکند.مثلا سگها قادر به شنیدن برخی صداهایی که گوش انسان نمی شنود هستند و یا دوربینهای مادون قرمز اشیایی را تشخیص می دهند که با چشم قابل دیدن نیستند.نقاط ضعف دستگاه ادراکی ما دریافتمان را از جهان محدود می کند و تقید دستگاه مغزی ما شیوه های اندیشیدن در باب عالم را با محدودیت روبرو می سازد . جهان نه تنها ممکن است عجیبتر از آن باشد که می اندیشیم بلکه احتمال دارد از آنچه در تخیل هم قادر به تصور آنیم نیز بسیار دور باشد.
ولی شوپنهاور از این فراتر می رود . حتی اگر خلاقیت و نیروی ابتکارمان فهم ادراکی ما را گسترش دهد و از طریق ابداع روشهای خاصی ما را قادر سازد تا اصواتی را که نمی توانیم بشنویم و مناظری را که نمی توانیم ببینیم به تصور ناکامل خود از واقعیت بیرونی ملحق کنیم ، باز هرگز نمی توانیم بر محدودیت های تحمیل شده بر مفاهیم ذهن خود در باب مکان، زمان و علیت غلبه کنیم ،لذا شوپنهاور نتیجه می گیرد که ما هرگز قادر نیستیم اشیا را به مثابه بودها یا ذاتها و یا به صورتی که کانت می نامید ( اشیا فی نفسه) درک کنیم . همه آنچه بدان دست می یازیم تحت تاثیر این تقیدهاست و درک ما از اشیا کامل نیست .
اما اگر این فرض حقیقت داشته باشد حاصل به مثابه این خواهد بود که اشیا فی نفسه دارای هستی هستند و هستی خود را به صورت واقعیتی نهان داشته اند که طبقه بندی های ما در باب زمان ، مکان و علیت در مورد آن اعمال نمی شود .
این واقعیت نهفته یا پنهان مفروض باید واقعیتی باشد که در آن اشیا تمایز یافته نیستند . به عبارت دیگر واحدی یکپارچه اند چون دیگر مقوله هایی مثل زمان،مکان و علیت آنها را از هم جدا نمی سازند پس نظر شوپنهاور این است که واقعیت نهایی یک کل یکپارچه است .
شوپنهاور در یکی از کتابهایش می نویسد که اگر ما در راه شناخت عینی پیش برویم هرگز به فراتر از فهم تصویر یا بازنمود یک پدیده نمی رسیم زیرا تنها از بیرون به آن پدیده نگریسته ایم و هرگز قادر به نفوذ به طبیعت درونی آنها نیستیم و نمی توانیم در باب آنکه به خود به خود چگونه اند تجسس کنیم. تا اینجا من با کانت موافقم اما اکنون برای ایجاد توازن با این حقیقت من بر آن حقیقت دیگر تاکید می ورزم که ما تنها فاعل شناسنده نیستیم بلکه خود نیز در زمره سایر واقعیت ها و موجودیت هایی هستیم که ملزم به شناسایی آنهاییم، ما خود نیز شی فی نفسه ایم ، در نتیجه راهی از درون بر ما به سوی آن ذات باطنی واقعی موجودات که رسوخ به آنها از بیرون برایمان امکان ندارد گشوده می شود.
ادامه دارد
